DISCOVERNorth Cyprus
← Emlak & İnşaat

Kuzey Kıbrıs’ta gayrimenkul almak: süreç, koçan türleri, riskler

Kuzey Kıbrıs’ta daire ya da ev almak isteyen herkes kısa sürede iki soruyla karşılaşır: Yabancılar için satın alma nasıl işler ve koçan ne kadar güvenli? Bu rehber, 2024’te değişen yasaya göre süreci, yaygın koçan türlerini ve bilmen gereken riskleri anlatıyor. Kendi avukatının yerini tutmaz.

DISCOVERNORTH CYPRUSGayrimenkul almakİzin · koçan türleri · riskler

YASA NEYE İZİN VERİYOR

Yabancılar her alım için Bakanlar Kurulu’ndan izin almak zorundadır. Dayanak, 39/2024 sayılı Yasa ile değiştirilen 52/2008 sayılı Taşınmaz Mal Edinme ve Uzun Vadeli Kiralama (Yabancılar) Yasası’dır (Resmi Gazete’de yayım tarihi 21.05.2024). Buna göre: • Bir kişi bir adet taşınmaz alabilir: bir apartman dairesi ya da yalnızca bir konut yapılabilecek en fazla 1.338 m² arsa ya da arazisi en fazla 3.300 m² olan bir müstakil ev. • KKTC’yi tanıyan ve aynı hakkı KKTC yurttaşlarına veren devletlerin uyruğundaki kişilere 3 daireye kadar izin verilebilir. • Ortaklarından biri yabancı olan şirket de, hissenin oranı ne olursa olsun, yabancı sayılır. Sınır bir şirket ya da yediemin (trustee) üzerinden aşılamaz. Yasa bu tür yediemin sözleşmelerini suç sayar. • Tarım arazileri ve orman arazileri yabancılara satılamaz. • Başvurudan önce bina için kat mülkiyeti ya da kat irtifakı tesis edilmiş olmalıdır. • Bir daire ya da ev en fazla 3 yabancı arasında hisseli olarak paylaşılabilir. • Bir konut projesinde birimlerin yarısından fazlası aynı uyruklu yabancılara ya da birinci derece akrabalara (eş, anne, baba, çocuk) satılamaz. Sınırları aşan kişiye aylık brüt asgari ücretin 500 katına kadar para cezası verilebilir. Yasanın Türkçe metni KKTC Merkezi Mevzuat Dairesi’nde yayımlanır: https://mevzuat.gov.ct.tr/

ADIM ADIM SÜREÇ

1 · Bir şey imzalamadan ya da ödemeden önce kendi bağımsız avukatını tut. Avukat ilçe Tapu Dairesi’nde koçanı, ipotekleri, hacizleri, inşaat ruhsatını ve arazinin geçmişini kontrol eder. 2 · Satış sözleşmesini imzala. Sözleşmede bedel yazar ve başvuru belgelerinden biridir. Avukat ve emlakçı rehberleri sözleşmenin tapuda kaydettirilmesini öneriyor. Süresini ve maliyetini avukatın söyler. 3 · İzin başvurusunu yap. Başvuru, Tapu Dairesi’nin bağlı olduğu Bakanlığın sisteminde online yapılır; vekâlet verdiğin bir avukat da yapabilir. Başvuru sırasında aylık brüt asgari ücretin yarısı tutarında hizmet harcı ödenir. İstenen belgeler arasında taşınmaza ait belgeler, satış sözleşmesi ve kendi ülkenden alınmış sabıka kaydı vardır. Ayrıca güvenlik araştırması yapılır. Sonuç olumsuzsa başvuru reddedilir. 4 · Bakanlar Kurulu karar verir, izin Resmi Gazete’de yayımlanır. Bu tarihten itibaren iki süre işler: Alıcı ve satıcı 60 iş günü içinde alımla ilgili tüm vergi ve harçları ödemek zorundadır. Tapu devri 6 ay içinde Tapu Dairesi’nde imzalanmalıdır. Süre kaçarsa izin kendiliğinden iptal olur. Satıcı lehine ipotek kurulmayan taksitli alımlarda 6 aylık süre, bedelin tamamı ödendiği tarihten başlar. 5 · Devir: Alıcı ve satıcı devir takrirnamesini Tapu Dairesi’nde görevli memurun huzurunda imzalar. Ardından koçan senin adına çıkarılır.

ALIM NEYE MAL OLUR

Satış bedelinin yanında şunlar ödenir: • başvuru için hizmet harcı (yasaya göre aylık brüt asgari ücretin yarısı) • Tapu Dairesi’nde devir harcı • satış sözleşmesi için damga vergisi • yeni binalarda KDV • avukatlık ücreti Oranlar zaman zaman değişiyor. Burada bilerek yüzde vermiyoruz, çünkü tarihli resmî bir kaynaktan doğrulayamadık. Senin durumuna uyan güncel oranları avukatın ya da Tapu Dairesi söyler. Vergiler hakkında genel bilgi burada: https://kibrios.com/aufenthalt/steuern

KOÇAN TÜRLERİ

Mülkiyet belgesine koçan denir. Önemli olan, arazinin 1974’ten önce kime ait olduğudur. Piyasada başlıca üç tür ayırt edilir. Terimler avukat ve emlakçı rehberlerinden alınmıştır, resmî bir liste bulamadık. • 1974 öncesi koçan (“Türk koçanı”): 1974’ten önce de Kıbrıslı Türklere ya da Kıbrıslı Rum olmayan başka sahiplere ait olan arazi. Genellikle en az açık soru taşıyan tür olarak görülür. • Eşdeğer koçan: 1974’ten önce Kıbrıslı Rum sahiplere ait olan ve güneyde bıraktıkları mülkler karşılığında Kıbrıslı Türklere verilen arazi. • Tahsis koçanı: Devletin 1974’ten sonra kişilere, örneğin yeniden yerleştirilenlere tahsis ettiği arazi. KKTC bugün tüm türler için tek tip koçan veriyor. Bu, arazinin geçmişini ortadan kaldırmaz. Avukatın geçmişi Tapu Dairesi’nde takip edebilir.

MÜLKİYET: 1974 ÖNCESİ

Mülkiyet konusu kuzeyde ve güneyde farklı görülüyor ve Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik müzakerelerin bir parçası. Somut durum şöyle: • Eski sahiplerin talepleri için kuzeyde Taşınmaz Mal Komisyonu vardır (67/2005 sayılı Yasa). Komisyon iade, takas ya da tazminat önerebilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Mart 2010’da (Demopoulos ve Diğerleri - Türkiye) komisyonu etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etti. Komisyonun sitesi: https://tamk.gov.ct.tr/en-us/ • Kıbrıs Cumhuriyeti 20.10.2006’dan beri, kendi tapu kütüğünde kayıtlı sahibin rızası olmadan bir taşınmazı almayı, satmayı, kiraya vermeyi ya da reklamını yapmayı suç sayıyor: 7 yıla kadar hapis, teşebbüs için 5 yıla kadar. Yasa geriye dönük uygulanmıyor. İngiltere hükümetine göre (2019 itibarıyla) alım belgelerine Yeşil Hat geçişlerinde el konulabilir ve Kıbrıs Cumhuriyeti mahkemelerinin kararları başka AB ülkelerinde uygulanabilir. Birleşik Krallık’ta en az bir böyle vaka biliniyor. • İngiltere hükümeti ayrıca, gelecekteki bir çözümün özellikle takas ya da hibe arazisi olarak sınıflandırılan arazilerde eski sahiplere iade öngörebileceğine dikkat çekiyor.

DİĞER RİSKLER

• Projeden alım (off-plan): Bina henüz yok. İnşaat ruhsatı olup olmadığını, arazide müteahhide ait bir ipotek bulunup bulunmadığını ve ödemelerinin nasıl güvenceye alındığını kontrol ettir. • Mayıs 2024’ten önceki sözleşmeler: Bugün izin verilenden fazla taşınmaz için sözleşme yapmış olanlar yasal sürelere uymak zorundaydı. Uyumlu hale getirilmeyen sözleşmeler yasaya göre geçersiz sayılır. İkinci elden alıyorsan önceki sahibin devri tamamlayıp tamamlamadığını kontrol ettir. • Ödemeler: yalnızca makbuz karşılığında ve banka üzerinden; avukatın koçanı kontrol etmeden kapora verme (tecrübeye dayalı öneri).

AVUKATINA SORULACAKLAR

• Arazinin geçmişi nedir, bu arazi için Taşınmaz Mal Komisyonu’na başvuru yapılmış mı? • Arazide ipotek, haciz ya da süren dava var mı? • İnşaat ruhsatı ve kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kayıtlı mı? • 2024 yasasına göre alım yapabilir miyim, yoksa hakkımı kullandım mı? • Hangi vergi ve harçlar ödenecek, kim neyi ve ne zamana kadar ödeyecek? • Satıcıdan, müteahhitten ve emlakçıdan bağımsız mısın?

DEVAMINI OKU

• Taşınmak & Yatırım Yapmak: https://kibrios.com/aufenthalt/auswandern-investieren • Oturma izni: https://kibrios.com/aufenthalt/aufenthaltsgenehmigung • Önce kirala, sonra al: https://kibrios.com/immobilien/wohnung-mieten

ÖNEMLİ

Bu bir hukuki danışmanlık değildir. Her alımı, ne satıcı ne de emlakçı için çalışan bağımsız bir avukata kontrol ettir. Tüm bilgiler garanti edilmez, Kasım 2026 itibarıyla.